Ngày càng có nhiều công cụ được phát triển để giúp người dùng loại bỏ các ứng dụng cài sẵn và những tính năng không mong muốn trên Windows 11. Điều này phần nào phản ánh sự không hài lòng của một bộ phận người dùng với các thành phần tích hợp sẵn như Copilot, các tính năng AI hay những ứng dụng được cài đặt mặc định trong hệ điều hành.
Phần lớn các công cụ này đều miễn phí và nhiều dự án được phát triển dưới dạng mã nguồn mở. Chúng thường có mục tiêu chung là tắt các tính năng AI như Copilot hoặc Windows Recall, loại bỏ phần mềm cài sẵn không cần thiết và vô hiệu hóa một số dịch vụ chạy ngầm nhằm giảm mức sử dụng tài nguyên hệ thống.
Bên cạnh việc giúp Windows 11 hoạt động gọn nhẹ hơn, các công cụ này cũng hướng đến việc hạn chế việc thu thập dữ liệu người dùng. Một số còn cung cấp tùy chọn thay đổi giao diện để mang lại trải nghiệm giống các phiên bản Windows cũ.
Tuy nhiên, việc sử dụng những công cụ này cũng đi kèm rủi ro. Trong một số trường hợp, việc chỉnh sửa sâu hệ thống có thể khiến Windows hoạt động không ổn định hoặc ảnh hưởng đến Windows Update. Vì vậy, chúng thường phù hợp hơn với người dùng có kinh nghiệm hoặc hiểu rõ các thay đổi mình đang thực hiện.
Ngoài ra, nhiều công cụ cho phép vô hiệu hóa Windows Defender. Đây là lựa chọn không được khuyến khích nếu máy tính vẫn kết nối internet hoặc sử dụng trong môi trường mạng.
Dưới đây là một số công cụ phổ biến đang được cộng đồng sử dụng để dọn dẹp và tối giản Windows 11.
AtlasOS
AtlasOS là một bộ cấu hình và tập lệnh được thiết kế để áp dụng lên bản cài đặt Windows 11 mới. Nhà phát triển khuyến nghị không nên cài trực tiếp lên hệ thống đang sử dụng vì có thể gây ra vấn đề về độ ổn định.
Công cụ này tập trung vào việc tối ưu hiệu năng, đặc biệt là cho chơi game. AtlasOS loại bỏ nhiều ứng dụng cài sẵn, giảm các tiến trình nền và hạn chế những thành phần liên quan đến thu thập dữ liệu.
Mục tiêu chính là giải phóng tài nguyên hệ thống để cải thiện tốc độ phản hồi, độ trễ và hiệu suất tổng thể. Với những máy tính có cấu hình tầm trung hoặc cũ, AtlasOS có thể giúp Windows 11 hoạt động nhẹ hơn.
Ngoài ra, người dùng cũng có thể thay đổi một số yếu tố giao diện như đưa biểu tượng thanh tác vụ về bên trái hoặc sử dụng menu ngữ cảnh kiểu cũ.
WinUtil của Chris Titus Tech
WinUtil là công cụ tinh chỉnh Windows 11 được phát triển bởi Chris Titus Tech. Không giống các ứng dụng thông thường, công cụ này chạy thông qua PowerShell và tải mã trực tiếp từ GitHub.
Sau khi chạy, WinUtil sẽ hiển thị giao diện riêng bên trong cửa sổ PowerShell, cho phép người dùng lựa chọn các tùy chỉnh như tắt thu thập dữ liệu, tắt dịch vụ nền hoặc xóa ứng dụng được cài sẵn trong menu Start.
Một tính năng đáng chú ý là khả năng chỉnh sửa file cài đặt Windows (ISO). Nhờ đó, người dùng có thể tạo một bản cài đặt Windows 11 đã được loại bỏ bloatware và thậm chí bỏ qua các yêu cầu phần cứng như TPM, Secure Boot hoặc CPU tối thiểu.
FlyOOBE
FlyOOBE là công cụ hỗ trợ trong quá trình cài đặt Windows 11. Nó cho phép người dùng tùy chỉnh nhiều thiết lập ngay từ bước thiết lập ban đầu của hệ điều hành.
Công cụ này có thể bỏ qua các yêu cầu phần cứng như TPM hoặc Secure Boot nếu thiết bị không đáp ứng tiêu chuẩn của Microsoft. Ngoài ra, FlyOOBE cũng cho phép tắt thu thập dữ liệu, loại bỏ Copilot và gỡ bỏ một số ứng dụng cài sẵn.
Một tính năng khác là khả năng bỏ qua bước đăng nhập tài khoản Microsoft trong quá trình thiết lập hệ điều hành.
Tiny11
Tiny11 không phải là một công cụ mà là một phiên bản Windows 11 đã được rút gọn. Nó được xây dựng dựa trên bản Windows 11 Pro chính thức nhưng đã loại bỏ nhiều thành phần không cần thiết.
Bản cài đặt Tiny11 chỉ cần khoảng dưới 9GB dung lượng lưu trữ và có thể chạy với 2GB RAM, thấp hơn đáng kể so với yêu cầu chính thức của Windows 11.
Ngoài việc loại bỏ các ứng dụng cài sẵn, Tiny11 cũng tắt một số tính năng như thu thập dữ liệu từ xa. Tuy nhiên, đây là bản Windows không chính thức nên người dùng cần cân nhắc về mức độ tin cậy trước khi sử dụng.
Win11Debloat
Win11Debloat là một công cụ khác hoạt động thông qua PowerShell. Nó cho phép người dùng vô hiệu hóa thu thập dữ liệu, tắt một số dịch vụ nền và loại bỏ ứng dụng cài sẵn.
Công cụ này cũng cung cấp tùy chọn thay đổi giao diện Windows, chẳng hạn như khôi phục menu chuột phải cổ điển giống các phiên bản Windows trước đây.
Ngoài ra, Win11Debloat có thể tắt tích hợp Bing trong menu Start, giúp việc tìm kiếm tệp trong máy tính diễn ra nhanh hơn.
Winhance
Winhance hướng đến cả người dùng phổ thông lẫn người dùng nâng cao. Giao diện của công cụ này khá giống ứng dụng Settings trong Windows 11, giúp việc tìm và áp dụng các tinh chỉnh trở nên dễ dàng hơn.
Mỗi tùy chọn đều có mô tả chi tiết về tác động của nó đến hệ thống. Winhance cho phép tắt thu thập dữ liệu, tối ưu hiệu năng và gỡ bỏ các ứng dụng cài sẵn như Copilot, Edge hoặc OneDrive.
Một tính năng đáng chú ý là công cụ có thể tạo điểm khôi phục hệ thống trước khi áp dụng các thay đổi, giúp người dùng dễ dàng quay lại trạng thái trước đó nếu xảy ra sự cố.
Winslop
Winslop tập trung vào việc loại bỏ các tính năng AI và quảng cáo trong Windows 11. Công cụ này có thể vô hiệu hóa hoặc xóa Copilot, Windows Recall và một số thành phần liên quan đến AI khác.
Ngoài ra, Winslop còn giúp chặn quảng cáo trong File Explorer, màn hình khóa và các ứng dụng được đề xuất trong menu Start.
Công cụ này được phát hành dưới dạng một file thực thi duy nhất và có thể chạy trực tiếp từ USB mà không cần cài đặt.
xd-AntiSpy
xd-AntiSpy là phiên bản kế nhiệm của phần mềm xp-AntiSpy từng rất phổ biến trong thời Windows XP. Công cụ này tập trung vào việc tăng cường quyền riêng tư bằng cách hạn chế việc thu thập dữ liệu từ Microsoft.
Người dùng có thể vô hiệu hóa Copilot, Windows Recall và nhiều dịch vụ chạy nền khác. Ngoài ra, xd-AntiSpy cũng có thể loại bỏ quảng cáo trong File Explorer và các đề xuất ứng dụng trong menu Start.
Công cụ hỗ trợ hệ thống plugin cho phép bổ sung thêm các tính năng thông qua tập lệnh PowerShell. Tuy nhiên, một điểm cần lưu ý là phần mềm này chưa được cập nhật kể từ tháng 9/2024.
